Onderstaand statement sturen wij naar de politieke partijen, VNG en Ruimte-Ok.
Begin juli 2025 hebben de instellingen voor het primair en voortgezet onderwijs de politieke
partijen opgeroepen om het onderwijs de centrale plek te geven die het verdient in de
verkiezingsprogramma’s. Hierbij werden drie pijlers genoemd:
- Investeren in kwaliteit en kansen
- Investeren in onderwijspersoneel
- Investeren in randvoorwaarden voor goed onderwijs.
De eerste twee aandachtspunten zijn voor een deel in de verkiezingsprogramma’s terug te vinden. De randvoorwaarden voor goed onderwijs zijn wederom zwaar onderbelicht. Zijdelings worden zaken benoemd als duurzaamheid, gezonde gebouwen en vergroening van de buitenruimten. In het kader van het verminderen van de werkdruk van het onderwijzend personeel is er een aantal partijen dat aandacht vraagt voor kleinere klassen, maar daarbij ontbreekt de constatering dat hiervoor wel voldoende capaciteit nodig is. Bij de invulling van de wens voor (bijna) gratis kinderopvang zal ook gekeken worden naar een koppeling met onderwijs. In het programma van slechts één van de partijen wordt gesproken over een landelijk plan om schoolgebouwen te renoveren of nieuw te bouwen. Mooie ambities vragen eerst om goede huisvesting.
In het kader van het Interdepartementaal Beleidsonderzoek onderwijshuisvesting heeft Oberon in 2023 een rapport gepubliceerd waaruit blijkt dat ruim de helft van de 2 miljoen leerlingen onderwijs ontvangt in een sterk verouderd gebouw, of een gebouw dat niet meer voldoet aan de fundamentele eisen die nu noodzakelijk zijn volgens het bouwbesluit. Duidelijk is dat er veel moet gebeuren om de leerlingen passende huisvesting te geven.
Het onderwijsveld en de gemeenten hebben de handschoen opgepakt en zijn inmiddels hard aan de slag om via het programma onderwijshuisvesting te komen tot een versnelling van nieuwbouw.
Maar alles staat of valt met een adequate bekostiging. In het IBO rapport 2021 is aangegeven dat er jaarlijks een bedrag van € 730 miljoen per jaar (prijspeil 2019) nodig is om de gebouwen op orde te brengen. Door kostenstijgingen en voortschrijdend achterstallig onderhoud is dit bedrag inmiddels opgelopen naar € 1,2 miljard per jaar.
Een fors bedrag. Maar investeren in huisvesting levert meervoudige winst op. Bijvoorbeeld: Betere leerprestaties, aantrekkelijke werkomgeving voor docenten, verduurzaming van de gebouwenvoorraad, vergroening van de speelterreinen. De onderwijsambities die in de verkiezingsprogramma’s zijn genoemd komen allen naar voren als meervoudige winst van de investering in onderwijshuisvesting.
In het kader van het Poldermodel zou je zeggen “Appeltje-Eitje”. De gemeenten en de schoolbesturen staan klaar om met dit beschikbaar te stellen bedrag aan de slag te gaan