Oude Utrechtseweg 4a, 3743 KN Baarn

(T) 0624797158  (E) projectbureau@lvo-onderwijs.nl

Professionalisering dienstverlening aan huis door dienstencheque
13-10-2014 15:39

Met de overheveling van delen van de AWBZ naar de WMO raken duizenden medewerkers in de thuiszorg hun baan kwijt en krijgen veel cliënten geen thuiszorg meer. Scholing op maat én de invoering van de dienstencheque (zoals die al 10 jaar in België bestaat) kan het tij keren.

Laaggeschoold werk in Nederland
Dit schooljaar (2014-2015) wordt in het Middelbaar beroepsonderwijs (MBO) gestart met de Entree opleiding. Deze opleiding biedt jongeren zonder diploma de mogelijkheid in één jaar een diploma op niveau 1 te behalen. Dan zijn er twee uitstroomprofielen: óf doorstuderen in het MBO 2 óf aan het werk. De opleiding bevat veel praktijkervaring, arbeid etc. Maar is dat werk wel aanwezig op betrekkelijk laag niveau?
In januari 2015 vinden drie grote transities plaats, de decentralisaties in het sociaal domein. Met name de overheveling van delen van de AWBZ naar de WMO en de bezuinigingen op de huishoudelijke hulp roepen veel onzekerheid op. Duizenden zorghulpen dreigen ontslagen te worden. De veelal ouderen die de thuishulp nodig hebben weten niet waar ze aan toe zijn. Komt volgend jaar hun hulp nog?
In Gouda en omstreken hebben in de periode 2008-2012 een honderdtal migrantenvrouwen werk in de thuiszorg gevonden als gediplomeerde zorghulp 1. Een combinatie van scholing op het ROC ID-College, de visie van Zorgpartners Midden-Holland en het bijeenbrengen van allerlei geldstromen hebben tot dat succes geleid*.  Zijn er mogelijkheden om én de thuiszorg overeind te houden én te voorzien in eenvoudig werk op niveau 1 in de dienstverlening aan huis?

Schoonmaakmarkt in beweging 
Leerwerkbedrijf in en ex company:  Vebego, een Sociaal Maatschappelijke Onderneming o.a. actief in de schoonmaak (Hago) en de zorg (Assist, Hago Zorg) is permanent op zoek naar goed gemotiveerd vakbekwaam personeel. Daarom heeft ze de afgelopen jaren uitdrukkelijk samenwerking met het MBO gezocht. In opdracht van het ROC verzorgt Vebego een aantal facilitaire diensten op het ROC, uitgevoerd door hun eigen personeel samen met stagiaires van het ROC die via een leerwerkbaan praktijkervaring opdoen. Het is een concept dat vooral voordelen biedt. Bij het ROC worden de facilitaire diensten goed uitgevoerd, de leerlingen van het ROC doen hun praktijkervaring op en kunnen (na het behalen van hun diploma) doorstromen bij Vebego. Het is vergelijkbaar met het Goudse project met Zorgpartners. Inmiddels werkt dit concept bij de ROC’s in Groningen, Nijmegen, Heerlen en Venlo. In de zorgsector is een vergelijkbaar concept ontwikkeld. In nauwe samenwerking met de ROC’s is het ZAP Gilde**  ontwikkeld. Daarbij volgen de studenten volgens het aloude ‘meester gezel’ systeem hun opleiding met heel veel praktijkervaring. In nauwe samenwerking tussen leermeester en gezel ontwikkelen de studenten zich tot professional in hun branche. In Groningen en Heerlen wordt ook op deze wijze gewerkt.

Dienstencheque  
In Nederland is de (particuliere) huishoudelijke hulp vooral een onderdeel van de informele markt, in tegenstelling tot de Wmo en AWBZ-zorghulp, terwijl het werk niet veel van elkaar verschilt. De arbeidsparticipatie van laagopgeleide vrouwen in Nederland is relatief laag en de werkloosheid onder huishoudelijke hulpen loopt op. Vebego, heeft vorig najaar PWC opdracht gegeven onderzoek te doen naar nieuwe werkgelegenheid voor laagopgeleiden***. PWC concludeerde dat de invoering van de Dienstencheque (die in België al 10 jaar bestaat) in Nederland de arbeidsmarkt voor laaggeschoolden stimuleert. Dit zou kunnen starten met dienstencheques of vouchers voor huishoudelijke hulp en wellicht worden uitgebreid  met (lichte) zorgtaken. Het dienstencheque systeem zou in Nederland tot ca. 228.000 banen kunnen leiden, waarvan de helft nieuwe banen zijn. Dat is veel meer dan bij andere stimuleringsmaatregelen (zoals de Melkertbanen, ID-banen of de Regeling dienstverlening aan huis). De maatregel richt zich op stimulering van de vraag wat leidt tot economische activiteit. Het beperkt daarmee de werkloosheid onder de laagopgeleiden. Deze maatregel is ook kostenefficiënter dan de eerdere arbeidsmaatregelen in Nederland. Meer dan 75% van de ingezette uitgaven van de overheid vloeien terug. De commissie Kalsbeek komt in haar advies ‘Dienstverlening aan huis, wie betaalt de rekening’ van maart 2014******tot een andere kosten-baten analyse. Wel adviseert zij in haar conclusies experimenten en pilots te doen met subsidiesystemen zoals dienstencheques. 

Schoonmaakhulp via Internet                                                                                                                   Inmiddels wordt ook via Internet huishoudelijke hulp aangeboden. De oprichter van Zalando en Groupon ziet een nieuwe markt. In aansluiting op ontwikkelingen in Amerika en Engeland wordt ook in Europa de schoonmaakhulp digitaal ingekocht. Vraag en aanbod worden voor zo’n 20% van de kosten online met elkaar verbonden. De site is sinds juni actief en zou inmiddels 200 schoonmakers al 1500 maal bemiddeld hebben in Amsterdam, Rotterdam Utrecht en Den Haag. De gebruiker geeft aan op welk tijdstip voor welke werkzaamheden iemand nodig is, die wordt digitaal gereserveerd en ook de betaling geschiedt via internet. Helpling garandeert gekwalificeerd personeel, goed opgeleid, betrouwbaar etc. Maar als bemiddelaar heeft zij geen arbeidsrelatie met de schoonmaakhulp. Of betrokkenen in het formele of informele circuit werkzaam zijn is derhalve niet bekend, evenals de andere arbeidsvoorwaardelijke zekerheden. Inmiddels is zij ook in Duitsland, Oostenrijk, Zweden en Frankrijk actief.

Opvattingen vakbonden en werkgeversorganisatie                                                                                                                              De vakbonden bepleiten de invoering van een met België vergelijkbare dienstencheque, maar dan met name voor de Wmo/AWBZ geïndiceerde huishoudelijke (zorg)hulp. Daniëlle van der Eerden van  CNV Publieke Zaak betoogde in de VK van 7 augustus de invoering van de dienstencheque in de thuiszorg. Daarmee wordt volgens haar voorkomen dat het huidige zorghulpen weer de rechteloze Alfahulp worden en blijft de bestaande expertise en rechtszekerheid overeind. Die optie is voorgelegd aan het ministerie van VWS, maar nog niet overgenomen. Actiz, de organisatie van zorgondernemers, is ook een groot voorstander van de invoering van dienstencheques. In een hoorzitting in februari met VWS heeft zij dit bepleit, gemotiveerd met een argumentenkaart Dienstencheque, opgesteld door de argumenten-fabriek.  Wel heeft staatssecretaris van Rijn inmiddels voor 2015 en 2016 jaarlijks € 75 miljoen beschikbaar gesteld voor een huishoudelijke hulp toelage om de bestaande kwaliteit overeind te houden en een ontslaggolf te voorkomen. Eind augustus zijn de gemeenten daarover geïnformeerd. In de informatiekaart huishoudelijke hulptoelage**** van augustus geeft het ministerie van VWS als één van de voorbeelden het verstrekken van vouchers. Met andere woorden het kan al lokaal worden ingevuld. De FNV ziet veel meer in de systeem van dienstencheques of vouchers dan de online inhuur van huishoudelijke hulpen. Dat biedt rechtszekerheid voor het personeel aan de onderkant van de arbeidsmarkt en staat biedt meer mogelijkheden voor een verdere professionalisering van de dienstverlening aan huis.

Verbinden opleiding, werk en dienstencheque
De verbinding van opleiding en werk via een meester-gezel principe heeft ook de volle aandacht van het ministerie van OCW. In haar brief van 2 juni 2014***** (ruim baan voor vakmanschap: een toekomstgericht mbo) schets minister Bussemaker de opzet van een gecombineerde leerweg voor de ‘doeners zonder zitvlees’ in de niveaus 1 en 2 en de introductie van het vakcollege als  schakel tussen vmbo en mbo. Ook wil zij levenslang leren (ouderen weer terug naar her- en bijscholing) stimuleren. Het daarboven inzetten van de dienstencheque of vouchers lijkt een waardevolle aanvulling om de dienstverlening in Nederland verder te professionaliseren. Het onderzoek van PWC naar nieuwe werkgelegenheid voor laagopgeleiden heeft (landelijk) nog niet tot conclusies geleid. Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid is geïnteresseerd, maar  met de komst van de participatiewet laat zij de invulling van het arbeidsmarkt- en werkgelegenheidsbeleid over aan de regio’s. Het ministerie van VWS ziet wel mogelijkheden. Enkele gemeenten ontwikkelen plannen met vouchers of dienstencheques.

Conclusie
Gelet op de conclusies van het onderzoek van PWC en de adviezen van de commissie Kalsbeek zouden meer gemeenten/arbeidsmarktregio’s vouchers of dienstencheques moeten invoeren om de huishoudelijke dienstverlening aan hun (zorg) burgers verder te professionaliseren en daarbij de werkgelegenheid op de lagere niveaus te versterken. De extra budgetten van staatssecretaris van Rijn zouden hiervoor aangewend kunnen worden. Tot 15 oktober kunnen de gemeenten hierop aanspraak maken bij VWS. Ik nodig de ministers Asscher en Bussemaker en staatssecretaris van Rijn uit  afspraken te maken om de werkgelegenheid in de huishoudelijke dienstverlening via een systeem van dienstencheques  verder te professionaliseren.

Hans Hoes

Projectleider/beleidsadviseur bij het ISMH en de LVO www.lvo-onderwijs.nl; hhoes@ismh.nl

Bronnen

*Meer allochtone vrouwen aan de slag in de zorg, Sociaal Bestek februari 2012
**ZAP Gilde, zie clip Youtube
***Nieuwe werkgelegenheid voor laagopgeleiden, de waarde van dienstencheques voor Nederland. 23 september 2013 door PWC in opdracht van Vebego
****Informatiekaart huishoudelijke hulp toelage (met bijlagen) augustus 2014 ministerie VWS
*****Ruim baan voor vakmanschap, dd 02-06-2014 (ref 628389) brief van minister Bussemaker aan de tweede kamer
******Dienstverlening aan huis: wie betaalt de rekening, advies van de commissie Dienstverlening aan huis, maart 2014

De Dienstencheque in België
In 2004 geïntroduceerd systeem, waarbij gebruikers cheques kopen tegen gereduceerd tarief (€ 8,50 per uur) en daarvoor huishoudelijk werk laten verrichten door werknemers (laaggeschoold/werklozen) in dienst bij een erkende onderneming. Suppletie van 60% door de overheid. Thans maakt bijna 20% van de huishoudens in België er gebruik van.

<< October 2014 >>
MonTueWedThuFriSatSun
12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031

Nieuwsbrief

Wilt u de nieuwsbrief ontvangen? Vul dan hier uw e-mailadres in.

E-mail: *

Inschrijven voor:

  • Newsletter

Agenda
Geen agenda items.
Er bevinden zich geen gebeurtenissen in de agenda.

Lid worden

De LVO is een beroepsvereniging en netwerkorganisatie voor onderwijsadviseurs bij gemeenten en bedrijven. De organisatie deelt haar kennis en adviseert de landelijke overheid en de VNG op de deze dossiers.

» Meer informatie en aanmelden


Beëindigen van uw lidmaatschap

U kunt uw lidmaatschap beëindigen door dit kenbaar te maken vóór 1 december van het lopende jaar.